Tìm kiếm tin tức

 

ĐẾN VỚI ĐỀN HUYỀN TRÂN CÔNG CHÚA
Ngày cập nhật 29/12/2017

Suốt mấy trăm năm, Huế là cuộc đất từng được các chúa Nguyễn chọn lập thủ phủ, rồi trở thành kinh đô Phú Xuân của nhà Tây Sơn, đầu thế kỷ 19, Huế là quốc đô của nước Việt Nam thống nhất dưới triều đại các vua Nguyễn. Sau năm 1945, Huế trở thành cố đô lịch sử của cả nước. Huế là vùng đất linh diệu, nơi sản sinh ra nhiều nhân tài tuấn kiệt; cuộc đất ấy là chốn tiếp thu, hội tụ, giao thoa và lan tỏa những giá trị văn hóa dân tộc. Huế từ ngàn xưa cho đến hôm nay và cả ngàn sau vẫn là mảnh đất diệu kỳ ẩn chứa những giá trị về văn hóa, lịch sử, tôn giáo. Là nơi “Mặt đất thì non sông tươi đẹp, biển cả thì sông nước mênh mông” [1]. Thế đất ấy, sông nước ấy, ngọn gió ấy đã nuôi dưỡng, hun đúc nên chiều sâu đa cảm và phong phú giàu bản sắc của văn hóa, lịch sử, tôn giáo, văn học nghệ thuật của người Việt… đã làm cho Huế nghiễm nhiên trở thành một trung tâm có nhiều lợi thế về du lịch để các nhà quản trị có cơ sở hoạch định chiến lược phát triển du lịch theo hướng văn hóa tâm linh.

Trở về với vùng đất cố đô, đắm mình trong dòng chảy của văn hóa dân tộc, du khách thập phương sẽ gặp ở đây những thành quách, cung điện, đền đài và lăng tẩm, những chùa chiền miếu mạo gắn với từng giai đoạn lịch sử của chốn kinh kỳ xưa. Có thể nhận thấy, di sản văn hóa hòa quyện trong với đời sống tâm linh đã trở thành một nét đặc trưng rất riêng của du lịch Huế. Nhưng khi lạ thì ta đến hay quen lại trở về với vùng đất cố đô này, người ta không thể không nhắc đến ngôi đền thờ nữ thần linh ứng trong quần thể kiến trúc của Trung tâm Văn hóa Huyền Trân -  một trong những điểm đến thu hút đông đảo du khách thập phương liên kết thành chuỗi hệ thống du lịch văn hóa tâm linh của tỉnh Thừa Thiên Huế hơn mười năm nay.

Ẩn giữa rừng thông u tịch, tọa lạc dưới chân ngọn Ngũ Phong thuộc địa phận thôn Ngũ Tây, xã Thủy An (nay là phường An Tây), thành phố Huế; Đền Huyền Trân – nơi thờ vị Công chúa nhà Trần là một quần thể kiến trúc tiêu biểu về văn hóa tín ngưỡng vừa đậm chất dân gian vừa pha nét cung đình, là nơi nối tiếp truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Ngôi đền không chỉ là kiểu dáng kiến trúc có giá trị nghệ thuật, mà còn là một thiết chế văn hóa du lịch, có ý nghĩa sâu sắc trong việc tri ân, tưởng nhớ công đức Thần Nữ Huyền Trân – người đã có công mở mang bờ cõi vào đấu thế kỷ 14.

Huyền Trân Công Chúa (1287 - 1340) là ái nữ độc nhất của Vua Trần Nhân Tông. Bà là một trong ba vị công chúa nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam đã có công mở mang bờ cõi đất nước cùng với Ngọc Vạn, Ngọc Khoa thời chúa Sãi. Minh chứng cho công lao to lớn của Huyền Trân, sử Việt từng chép việc này:

...“Năm 1305, tháng 2, Chiêm Thành sai Chế Bồ Đài và bộ đảng hơn trăm người dâng hiến vàng bạc, hương quý, vật lạ làm lễ vật cầu hôn. Năm 1306, mùa hạ, tháng 6, gả Công Chúa Huyền Trân cho chúa Chiêm Thành Chế Mân...”[2]. Từ cuộc hôn nhân mang tính chính trị này đã đem về cho Đại Việt đất đai của “Hai châu Ô và Lý vuông ngàn dặm” (vào đầu năm 1307, vua Trần Anh Tông sai đại thần vào sắp đặt phên dậu đã cho đổi thành châu Thuận, châu Hóa – nghĩa là thuận lòng theo giáo hóa của người Việt). Dải đất sính lễ ấy trải dài từ bờ nam sông Hiếu, Đông Hà, tỉnh Quảng Trị vào đến bắc sông Thu Bồn tỉnh Quảng Nam ngày nay.

Sách Đại Việt Sử ký toàn thư cho biết thêm: “Năm 1307, mùa hạ, tháng 5 chúa Chiêm Thành Chế Mân chết....” [2]. Theo tục Chiêm Thành, chúa chết thì Hoàng hậu của chúa cũng phải vào giàn thiêu để chết theo. Vua Anh Tông biết thế, sợ Công Chúa bị hại nên sai tướng mượn cớ sang viếng tang tìm cách để giải cứu. Ngày 18 tháng 8 năm 1308, Huyền Trân về đến Thăng Long, rồi nàng theo gót của vua cha, chọn cửa thiền tu tập. Ghi nhớ công ơn của bà, các triều đại sau đều sắc phong bà làm thần hộ quốc. Triều nhà Nguyễn từ vua Thành Thái trở về sau đều ban chiếu ghi ơn công lao của Huyền Trân “trong việc giữ nước giúp dân, có nhiều linh ứng”, Năm Khải Định thứ 9 (1925) sắc phong bà là “Trai Tĩnh Trung Đẳng Thần”.

Mặc dù mới tạo lập, nhưng linh ứng thị hiện nên nhiều người cho rằng, quần thể kiến trúc Trung tâm Văn hóa Huyền Trân chính là một biểu trưng tín ngưỡng tri ân cội nguồn của dân tộc, sự ngưỡng vọng trước công lao to lớn của Huyền Trân mà nhân dân khắp nơi đã theo lối tìm về chiêm bái. Trước khi có Trung tâm Văn hóa Huyền Trân – nhiều làng quê ở Quảng Trị, Thừa Thiên Huế và Quảng Nam – Đà Nẵng, nhân dân đã tự nguyện lập những ngôi miếu nhỏ quanh năm hương khói thờ Bà! Sự tri ơn những người có công với đấy nước là lẽ sống tự nhiên có từ bao đời nay của người Việt.

Cùng với sự ngưỡng vọng ấy và để tưởng nhớ, tri ân công lao của Huyền Trân trên mảnh đất Ô Lý xưa với một nơi thờ tự bề thế, thể theo ước vọng của nhân dân, ngày 26/3/2006, lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên Huế đã cho phép Công ty Du Lịch Hương Giang khởi công xây dựng Trung Tâm Văn hoá Huyền Trân. Nhờ sự đồng lòng góp sức của nhiều người, đúng một năm sau, vào ngày 26/03/2007, công trình được khánh thành nhân kỷ niệm 700 năm Thuận Hóa – Phú Xuân. Gần chục năm đi vào hoạt động, dưới sự quản lý của Công ty Du lịch Hương Giang, nhiều hoạt động văn hóa tâm linh đặc sắc đã được tổ chức tại nơi đây. Có thể nói, chính những mô hình hoạt động văn hóa diễn ra hàng năm tại Đền Huyền Trân đã góp phần quảng bá, thu hút đông đảo du khách thập phương và quần chúng nhân dân cả nước đến tham quan, chiêm ngưỡng, đồng thời góp phần tôn vinh, ngợi ca những giá trị truyền thống văn hóa của dân tộc. 

Trước những yêu cầu thay đổi của mô hình quản lý, ngày 21/9/2016, Ủy ban Nhân tỉnh Thừa Thiên Huế đã ban hành Quyết định số 2198/QĐ-UBND, chuyển giao Trung tâm Văn hóa Huyền Trân cho Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh quản lý, khai thác, phát huy giá trị của Đền Huyền Trân.

Quần thể kiến trúc của Trung tâm này trải rộng trên 28 ha. Vị trí và quy mô của nó đã tạo nên một không gian văn hóa vừa thâm nghiêm vừa kỳ vỹ. Đây cũng chính là yếu tố tạo nên sức hút mầu nhiệm của du lịch văn hóa tâm linh đối với du khách thập phương. Điều đặc biệt của ngôi đền được xây dựng nằm trên một trục thẳng, kiến trúc theo lối truyền thống, trụ biểu vươn cao, nền móng kiên cố, điện thờ tôn nghiêm: Phía sau tựa vào núi Ngũ Phong, phía trước là hồ Trường Xuân soi bóng nhật nguyệt, sơn mạch tả hữu hai bên như bức tường thành.

Từ  bên ngoài, đường dẫn vào đền Huyền Trân đột khởi lên bốn trụ biểu khá lớn, dưới chân có nghê đá chầu phục. Qua khoảng sân rộng được lát gạch Bát Tràng, du khách sẽ được chiêm ngưỡng hình ảnh mô phỏng tương tự như cầu Trung Đạo bắc qua hồ Thái Dịch trước Điện Thái Hòa của Đại Nội Huế. Để đến được nơi thờ chính, du khách phải qua tam quan, theo một đường thẳng, chỉ vài trăm bước là đến nội điện thờ Công Chúa.

Điện thờ Huyền Trân được bố cục theo lối kiến trúc truyền thống của các điện thờ Mẫu. Chính điện là nơi đặt pho tượng bằng đồng mô phỏng hình tượng Huyền Trân ngồi trên ngai. Tượng cao 2,37m do các nghệ nhân đúc đồng nổi tiếng của Phường Đúc Huế cẩn tác. Hậu điện thiết án thờ Đốc tướng Đoàn Nhữ Hài – một vị quan thanh liên có nhiều công lao với Thuận Hóa và đất nước.

Nằm trong quần thể kiến trúc của Trung tâm Văn hóa Huyền Trân, còn có đền thờ Đức vua – Phật hoàng Trần Nhân Tông, là điểm đến tiếp theo ngay sau đền thờ Huyền Trân Công Chúa. Lối dẫn lên đền có đôi rồng canh chầu uy nghi đã góp phần tạo nên tính chất ẩn dụ cho quần thể kiến trúc thờ tự. Trần Nhân Tông là một vi vua anh minh, người có công lớn trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, Ngài còn được tôn xưng là vị Tổ của Thiền phái Trúc Lâm, vua Phật Việt Nam. Bên trong đền thờ là bức tượng đúc bằng đồng nguyên chất cao khoảng 3m, nặng 2 tấn phỏng theo mẫu tượng nhà vua qua phiên bản lấy từ đền thờ các vị vua Trần tại Nam Định.

Bên cạnh các bộ phận kiến trúc chính, trong khuôn viên của Trung tâm Văn hóa Huyền Trân còn có nhiều công trình kiến trúc lớn nhỏ khác. Đáng chú ý là cái Tháp chuông Hòa Bình. Để đến được đây, du khách phải vượt qua 246 bậc cấp, dẫn lên độ cao 108m, nơi có lầu bát giác treo lơ lửng quả chuông Hòa Bình. Chuông được đúc bằng đồng, nặng 1,6 tấn, cao 2,16 m, đường kính rộng 1,26m. Đặc biệt là, trên thân chuông có khắc tám chữ: Thế giới hòa bình, nhân loại hạnh phúc. Cùng với đó là hình ảnh tượng trưng cho bốn ngôi chùa nổi tiếng: Giác Lâm, Thiên Mụ, Diên Hựu, và Trúc Lâm.  Mang ý nghĩa thống nhất giang sơn, nhân văn cao cả mà tiếng chuông hòa bình đem lại – tiếng chuông của an bình, hạnh phúc, du khách khi đến đây có thể tự mình dóng lên những hồi chuông kỳ vọng. Bên cạnh đó còn các công trình kiến trúc khác như: Tượng Di Lạc, Tượng Ni Sư Hương Tràng, miếu thờ Sơn Thần, Thủy Thần.... Tất cả đã góp phần tạo nên một chỉnh thể kiến trúc đặc sắc chứa đựng vẻ đẹp thâm nghiêm của núi rừng Ngũ Phong về phía tây nam của thành phố Huế.

 Nằm trong chuỗi các hoạt động phục vụ cho nhu cầu đời sống văn hóa tâm linh thông qua du lịch, từ khi đi vào hoạt động cho đến nay, Trung tâm Văn hóa Huyền Trân đã tổ chức nhiều mô hình hoạt động có ý nghĩa. Đánh dấu bước ngoặt chuyển mình, sau khi tiếp quản quần thể kiến trúc Đền Huyền Trân từ Công ty Du lịch Hương Giang, Trung tâm Văn hóa Thông tin được lãnh đạo Sở giao nhiệm vụ, không những tiếp tục duy trì tổ chức các mô hình hoạt động văn hóa thường niên mà còn tiếp cận, làm mới và tổ chức nhiều hoạt động quảng bá có ý nghĩa. Đáng chú ý là hoạt động lễ hội Huyền Trân được tổ chức vào ngày mồng 9 tháng Giêng hàng năm. Việc tổ chức các hoạt động giới thiệu, tuyên truyền, quảng bá, các nghi thức lễ hội văn hóa hằng năm đã góp phần vào việc mở rộng nghiên cứu, tiếp nhận, giáo dục và tôn vinh công lao dựng nước và mở nước, cùng những giá trị nhân văn, cốt cách, tư tưởng của các bậc tiền nhân. Với ý nghĩa tri ân công đức của Huyền Trân Công Chúa vì sự nghiệp mở mang bờ cõi, phát triển của đất nước, lễ hội diễn ra nhiều hoạt động: Đại lễ cầu nguyện “quốc thái dân an”, Nghi thức dâng hương; Hội hoa đăng; cùng các hoạt động trưng bày, triển lãm, trò chơi dân gian.... Đa dạng và phong phú trong muôn màu hình thái tổ chức. Lễ hội Huyền Trân đã thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân, bà con tăng ni phật tử, các chức sắc tôn giáo và du khách gần xa về tham dự. Gần đây nhất, thành công của Đại lễ “Đền Huyền Trân – Ngưỡng vọng tiền nhân” được diễn ra vào dịp đầu xuân Đinh Dậu 2017, đã cho thấy những bước đi ban đầu của Trung tâm là đúng hướng, hứa hẹn một chặng đường mới đầy tin tưởng. Dựa vào những con số thống kê cụ thể chúng ta thấy: năm 2017 có hơn 40 ngàn lượt khách đến đây tham quan, chiêm bái, thu từ nguồn bán vé, tài trợ và công đức, được hơn 1 tỷ 400 triệu đồng, tăng 10% so với cùng kỳ năm ngoái.... Điều này là minh chứng cụ thể nhất cho những nỗ lực và cố gắng mà Trung tâm Văn hóa Thông tin tỉnh đã làm trong một năm qua. Kết quả đạt được của ngày hôm nay cũng chính là bước đệm, là tiền đề cơ sở để chúng ta tin tưởng rằng Trung tâm Văn hóa Huyền Trân sẽ ngày một phát triển, các hoạt động văn hóa diễn ra tại đây sẽ ngày càng nổi bật, mang hơi thở cuộc sống giàu chất nhân văn thông qua các lễ hội tri ân Huyền Trân Công Chúa và các bậc tiền nhân có công với đất nước sẽ ngày càng thu hút đông đảo du khách từ khắp nơi tìm về. Điều ấy đã thổi vào ký ức dân gian theo một lẽ tự nhiên. Nhờ nhân duyên ấy mà gần đây ở Huế mới có câu truyền tụng:

Những ai con cháu vua Trần/ Tháng Giêng mở hội Huyền Trân thì về.

Có thể nói, Trung tâm Văn hóa Huyền Trân là một trong những mô hình du lịch văn hóa tâm linh đặc sắc vừa gần với đạo, vừa sát với đời của tỉnh Thừa Thiên Huế. Đến với Đền Huyền Trân, giữa cảnh núi rừng u tịch như chốn Bồng Lai, từ trong mênh mang tiên giới của đất trời cố đô... du khách sẽ được đắm mình trong không gian tĩnh lặng của cõi thiền, tự mình dâng hoa cúng Phật và chư Tiên những nén hương trầm thơm ngát sẽ làm cho tâm hồn ta thanh sảng tựa như giải thoát phiền muộn mà bất cứ nơi đâu cũng khó tìm thấy được.

-----------------------------------

[1] Dương Văn An, Ô Châu Cận Lục.

[2] Đại Việt Sử ký toàn thư

 

 

 

Trung tâm Văn hóa Huyền Trân
Các tin khác
Xem tin theo ngày  
Thống kê truy cập
Truy cập tổng 309.154
Truy cập hiện tại 31